Leestip: De duistere kant van de driekoningentaart

Misschien staat het bij jou ook nog op de planning: het aansnijden van de driekoningentaart. Mijn ouders deden vroeger hun uiterste best om ervoor te zorgen dat de boon bij mij terecht kwam. Hoe heerlijk! Al bleek mijn autoriteit als tijdelijke koning zich te beperken tot de keuze voor het TV-programma, en was het bepalen van het slaapuur helaas niet inbegrepen…

Dat die gezellige traditie ook een duistere kant heeft, leerde ik deze week in een uiterst verontrustend boek: The dead of Winter. Sarah Clegg vertelt daarin dat driekoningenfeesten in het verleden al eens zwaar uit de hand konden lopen. De koning die op de twelfth night aan de macht kwam, heette immers the Lord of Misrule (koning van het wangedrag) en dat mag je gerust letterlijk nemen. Zijn bewind leidde regelmatig tot ernstige vormen van vandalisme, heiligschennis en soms zelfs opstanden en moorden.

Pas in de negentiende eeuw werd de kerstperiode als geheel en de driekoningenviering in het bijzonder getemd. Vanaf dan is het een knus gebeuren, binnen de veilige muren van het huis. Met een kerstboom en beschaafde conversaties en zo. Maar voordien was het dus één en al uitspatterij. En dat betekende ook dat er heel wat demonen, duivels en heksen tussen kerst en driekoningen opdoken. In dit boek lees je meer over die huiveringwekkende verschijnselen, zoals:

• duivels als Krampus die stoute kinderen meeslepen;
• de wilde jacht die doden over de aarde doet razen (pas op dat je niet wordt meegesleept);
• hoe je op kerstochtend een spookprocessie kan zien en zo weet wie er het volgende jaar zal overlijden;
• gemaskerde wildemannen die je huis binnen dringen om geld vragen, als ritueel;
• zegeningen van boomgaarden, waar heel veel cider aan te pas komt, met alle gevolgen van dien.

En ik zat dat allemaal gezellig te lezen knus in een leunstoel met minstens één kat op schoot en een kopje thee bij de hand. Kwestie van zoveel demonische krachten toch een beetje op afstand te houden.



Je leest nog meer over die Lord of Misrule hier

• https://www.english-heritage.org.uk/members-area/members-magazine/2021/the-lord-of-misrule
• https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofEngland/Lord-Of-Misrule/

De afbeelding bovenaan komt uit het Rijksmuseum: https://id.rijksmuseum.nl/200181843