De magische geschiedenis van de vingerhoed

Wat een mens al niet doet uit verveling! Borduren bijvoorbeeld, of ijverig met kleine steekjes grote vlaggen versieren. Dat laatste is niet meteen mijn hobby, maar wel een klusje dat een aantal dames in Bretagne hielp om lange saaie dagen door te komen. 

Hoe kwam dat zo?

Wel, hun echtgenoten waren op kruistocht vertrokken. Zeg maar een nogal ambitieuze zakenreis die meerdere jaren in beslag zou nemen. Het was wel een beetje een waanzinnig plan, maar blijkbaar raakte het bij velen een gevoelige snaar. De Bretoense kastelen liepen leeg en daar zaten ze dan, die jonkfrouwen, te snikken van verdriet.

Nu ja, tussen ons gezegd en gezwegen, de eerste dagen was het ook wel een beetje een verademing. Veel minder was, geen rondslingerende sokken en het scheelde ook enorm aan de vuile vaat. Maar dat woog op den duur natuurlijk absoluut niet op tegen het gemis, de lange, lege dagen en vooral: de verveling.

De krachten bundelen is dan een goed plan en zo kwam het dat de Bretonse dames samen aan het werk togen om feestelijke banieren in elkaar te steken. Die konden dan vrolijk wapperen bij de thuiskomst van hun echtelieden, snap je. Vol ijver, concentratie en focus togen de dames aan het werk. Een gezamenlijk doel verenigt immers altijd, en dat was in de middeleeuwen dus ook al zo.

De duivel steekt er een stokje voor

Nu, als er één ding is waar de duivel niet warm voor loopt, dan is het wel aandachtige meditatie. Al die ijverig stikkende vrouwen konden dus wat hem betreft, eh, stikken! Onbegrijpelijk kwaad werd hij daarvan, en dat was ook enkele kleinere demonen niet ontgaan.. 

Zij stelden dan ook voor om 's nachts de naalden van de betrokkenen in venijn te dopen. Als de ijverige naaisters zich dan zouden prikken, zou het gif der verveling binnensluipen zodat ze per direct hun handwerk in de hoek zouden gooien. Zo gezegd, zo gedaan en zo geschiede ook. De dames gingen bovendien uit verveling roddelen en onderling ruziemaken, precies wat de duivel vrolijk maakte. Heerlijk, al die spanningen!

Koppige Yolanda

Maar één dame liet zich niet van de wijs brengen. Misschien was ze bestand tegen het gif hoor, en het zou ook nog kunnen dat ze zich gewoon zelden prikte. Of ze had een hoge pijndrempel (dat vertellen oude sages er allemaal niet bij). Soit, ze hield dus voet bij stuk en handwerkte lekker verder in haar eentje.

Het enige wat haar uit haar concentratie haalde, was een verdwaalde reiziger. Een pelgrim, met een vurige blik in zijn ogen, die haar om een beetje eten vroeg. Vroom als steeds legde Yolanda de arme man in de watten. Bij wijze van dank schonk hij haar een schelp. Deze was, zo beweerde hij, met heilige relieken in aanraking gekomen en had zodoende een beschermende werking.

Yolanda geloofde het meteen en had absoluut niet in de gaten dat ze zojuist de dis met de duivel had gedeeld. Hoe kon ze ook weten dat hij deze schelp in het gif had gedompeld? Vrolijk zwaaide ze de pelgrim uit en ging terug aan de slag.

Een wonderschelp

Haast en spoed is echter zelden goed. In haar enthousiasme prikte Yolanda in haar vinger en een dikke druppel karbonkel bloed welde op. In een vlaag van creatieve associatie stak ze haar vinger dan maar in de schelp, en wat denk je? Die vinger heelde meteen. Er was een wonder gebeurd, niemand weet hoe het kwam, maar in plaats van gif zat er een helende zalf in, hoera!

Yolanda naaide het volgende etmaal beter dan ooit, wat ze hoefde minder voorzichtig te zijn nu de schelp haar vinger beschermde. Andere dames raakten geïnspireerd en in een mum van tijd was het een trend: de vingerhoed was geboren!

A, zo zit het dus!

Inderdaad! De vingerhoed is in Bretagne uitgevonden door Yolanda. Of door de duivel, het is maar hoe je het bekijkt. Er zijn daarom godsvrezende kwezels die de vingerhoed toch links laten liggen. Veiligheidshalve dan. Maar al de rest is sindsdien het gif van de verveling te slim af!

*****

(Deze Bretoense sage las ik in de verzameling van Elsie Masson, waarover ik je later nog wel meer zal vertellen. Binnenkort vertrek ik naar Bretagne om enkele magische  plekken uit hara verhalen met eigen ogen te zien!)

*****

Afbeelding: Bertha Wegmann - Dame ved Sytøjet - 1890.png|Bertha Wegmann - Dame ved Sytøjet - 1890. Via Wikimedia.

De schelp met rode verf, komt uit de collectie van het Rijksmuseum: hij behoorde tot de voorwerpen die de scheepslieden op Nova Zembla bij zich hadden in het Behouden Huis, maar dat is een héél ander verhaal natuurlijk.